H.H.Nicolaas en Barbara (de Liefde)
Klik op een foto voor een grote afbeelding en meer info.
1e kerk (1786-1912)
Naam: Sint Nicolaas buiten de Veste (de Liefde)
Aan het Kerkpad (nu Bilderdijkstraat) verrees een kerk (het rode blokje op de kaart) die in 1786 gereed kwam. Statie 'de Liefde' was een dorpsachtige parochie buiten de stadswallen van Amsterdam.
De statie, die haar naam 'De Liefde' ontleende aan de nabijgelegen begraafplaats, werd toegewijd aan de heilige Nicolaas van Myra.
Door de stadsuitbreiding van Amsterdam veranderde dit agrarische gebied in een druk bevolkte arbeidersbuurt.
Het oude kerkje uit 1785 werd in 1856 verheven tot parochiekerk, maar zou al snel niet meer voldoen. In 1885 kwam een nieuwe kerk gereed aan de overzijde van het Kerkpad (nu Bilderdijkstraat 23 / Da Costakade 12). Het oude gebouw wordt nog 27 jaar als biecht- en doodkerk gebruikt en uiteindelijk in 1912 gesloopt.
Begraafplaats De Liefde verhuist naar begraafplaats Sint Barbara aan de Spaarndammerdijk.
De buurt zal ingrijpend veranderen. Het (Lange) Kerkpad is nu bij de Nassaukade Da Costastraat geheten en vindt daarna zijn voortzetting in het Steenpad. Waar de knik in het (Lange) Kerkpad zit loopt nu ongeveer de Da Costakade die zich voortzet via de Pekelharinggang. Het Lange Blekerspad en Schuttingpad zijn beide opgegaan in de huidige De Clerqstraat. Het Kerkpad tenslotte is tegenwoordig de Bilderdijkstraat.
2e kerk (1885-1992)
Naam: H.H.Nicolaas en Barbara (de Liefde)
Adres: Da Costakade 12, Bilderdijkstraat 23
Architect: P.J.H.(Pierre) Cuypers
Bouwtijd: 1883-1885
Om de bouw van de nieuwe kerk te kunnen realiseren werd aan de bisschop van Haarlem om een lening van 150.000 gulden gevraagd. De bisschop gaf echter slechts toestemming voor een lening van 100.000 gulden, waardoor de bouw van een pastorie en een school niet door kon gaan. Ook de gewenste toren en het transept bleken te kostbaar, waardoor uiteindelijk een sobere bouw werd gerealiseerd.
Het kerkbestuur had Cuypers aangewezen als uitvoerend architect, omdat hij steeds had bewezen met beperkte middelen een groot resultaat te kunnen bereiken.
De kerk was opgetrokken in rode baksteenklinkers met gele speklagen en toepassing van baksteenvlechtwerk in de torens. Hoewel de uiteindelijke kerk erg sober werd uitgevoerd, maakte Cuypers in de jaren voorafgaand aan de bouw rijke ontwerpen. Volgens deze ontwerpen had er een grote, gelede westtoren bij de kerk gebouwd moeten worden met vier torentjes op de hoeken. Cuypers maakte voor zowel deze toren als voor de oostzijde van de kerk diverse ontwerpen, die geen van allen werden uitgevoerd. Geldgebrek zorgde voor een eenvoudig onderkomen en hierop aangepast ontwerp.
Interieur
Hoewel De Liefde officieel aan de Da Costakade staat is de hoofdingang aan de Bilderdijkstraat gelegen. Vandaar is de gehele kerk tot het altaarpodium met het oorspronkelijke marmeren altaar, uitgevoerd naar ontwerp van Cuypers, te overzien.
In het koor waren de vier in 1894 geplaatste gebrandschilderde ramen eveneens naar ontwerp van Cuypers.
Aan de westzijde was het in 1926 verkregen Adema-orgel op een tribune opgesteld. Bij de afbraak van de kerk is het orgel verplaatst naar de r.-k. Sint Calixtuskerk in Groenlo.
De zijbeuken waren bekleed met tegels die de kruiswegstaties uitbeeldden naar ontwerp van Pierre Cuypers en uitgevoerd door plateelbakker Jan van Hulst uit Harlingen. De 14 tableaus van de kruiswegstatie bestaan elk uit 297 tegels zodat de gehele kruisweg 4258 tegels groot is en een oppervlakte besloeg van 60m2. De tegels zijn in 1886/1887 geschilderd door plateelschilder Joseph Witte (1843-1909). In een arbeidsenquête van 1892 meldt hij: Aan het bewerken van de 14 statiën heb ik bijna een jaar gewerkt en nauwelijks een halve week moeten overdoen.
De muurschilderingen van onder andere Het Laatste Oordeel en de patroonheiligen en de schildering op de triomfboog werden in 1924 aangebracht door Kees en Jan Dunselman.
Het Maria-altaar is bij het 175-jarig bestaan van de statie vervangen. Verder foto's van het Jozef-altaar, biechtstoel en doopvont.
Opvallend is het sierbeslag aan de achterzijde van de banken. Met de preekstoel is het interieur compleet.
Overige bebouwing.
De sacristie is het vertrek in een kerk waar zowel het liturgisch vaatwerk als de paramenten bewaard worden. Voorts moet er een plek zijn met een lavabo waar de voorganger zijn handen kan wassen en afdrogen.
Tussen 1900 en 1920 werden de pastorie, een zusterhuis en een schoolcomplex gebouwd merendeels van de hand van A.C.Bleijs. De Zusters Franciscanessen waren in 1888 naar Amsterdam gekomen op verzoek van pastoor Sloots en zij vestigden zich aan de Da Costakade 22.
Zij gaven lessen aan de Bewaarschool, de Sint Mariaschool (meisjes), de ULO en de VGLO-school.
Over de inhoud van het onderwijs zijn weinig gegevens voorhanden. Toch is in de archieven van rond 1904 een verslagje te vinden dat een afgevaardigde van de Gemeente maakt naar aanleiding van zijn bezoek aan de Bewaarschool.
'Dat bezoek geschiedde in de klas van Zr Gregoria. Ze stond daar in haar grote bewaarschool met ongeveer 200 kinderen, die zij leerde vlechten met behulp van een grote vlechtmat, als voorbeeld aan het bord gehecht. Als altijd hingen de kleinen aan haar lippen; ze hield ze met haar ogen in bedwang en het was muisstil bij het werk.'
De afgevaardigde liet na afloop van het bezoek noteren: 'Die onderwijzeres maakt op mij een goede indruk'.
In 1990 valt het doek voor het complex De Liefde en vallen alle gebouwen ten prooi aan sloperskogel.
3e kerk (1992-2013)
Naam: H.H. Nicolaas en Barbara (de Liefde)
Adres: Da Costakade 12
Architect: Charles Vandenhove
Opdracht: Woningbouwvereniging Het Oosten, RK regionale Parochie VVL
Ontkerkelijking, vergrijzing en leegloop van de buurt leidden tot de fusie van de parochie van de Liefde met de Sint-Vincentiusparochie en de Heilig-Hartparochie (Vondelkerk) tot VVL: Vincentius-Vondel-Liefde. In 1992 is op de plaats van de grote oude kerk een nieuw woongebouw gekomen.
Het project bestaat uit twee stroken bebouwing van zes lagen aan de Bilderdijkstraat en de Da Costakade. Tussen deze stroken ligt een pleintje met daaraan twee stroken bebouwing van 3 tot 5 lagen hoog. In dit flatcomplex is een klein gedeelte ingeruimd voor de parochiekerk.
Op zondag 10 maart 2013 is er de laatste viering gehouden en daarna is het kerkgebouw aan de r.-k. eredienst onttrokken. Per 1 mei 2013 is deze plek voorgoed verlaten door de parochie.
Meer lezen:
Bleijs, A.C.
Cuypers, P.J.H.(Pierre)
Vandenhove, Charles

Voor het laatst bewerkt:14-apr-2018