Kalverstraat 2 / Paleisstraat 1 / Dam 16
Klik op een foto voor een grote afbeelding en meer info.

Naam: De vergulde Ploeg 1594
Het pand had in de top de Fortuin afgebeeld en een man en vrouw die het wapen van Amsterdam en het koggeschip vasthouden. In 1720 wordt het pand door een grote brand getroffen. Aan het begin van de 19de eeuw is er de winkel van boek- en plaathandelaar Evert Maaskamp. Een latere verbouwing in neo-gotiek wordt gedaan voor modekoning Alexander Heyman waarbij het naastgelegen huis De Meermin wordt bijgetrokken.

Naam: De Meermin,
hier was het Engelsche Koffiehuis gevestigd, later Quincampoix geheten, het was het centrum van de beruchte actie- of windhandel in aandelen. Quincampoix is afgeleid van de Rue Quincampoix in Parijs waar één van de belangrijkste handelskantoren was.

Naam: De vergulde Eenhoorn 1631
Hier was in de Franse tijd koffiehuis De Paradijsvogel.

Naam: De drie Kroonen (Kalverstraat 2),
hier was in tweede helft van de 19de eeuw café Oost-Indië dat onderdak bood aan het Wielrijders-Bondslokaal. Tot 1912 was dit het buurhuis van De Groote Club die gevestigd was in de eerst genoemde panden. Vanwege de vergroting van het Damplein moesten deze panden deels wijken.

Naam: De Groote Club
Adres: Paleisstraat 1 / Kalverstraat 2 / Dam 16
Architect: Herman Jan van den Brink en Izak Gosschalk, Theodoor Gerard Schill en D.H.Haverkamp en Dirk Frederik Slothouwer
Bouwtijd: 1872, 1912
Opdracht: Sociëteit de Groote Club

De Groote Club was een herensociëteit welke in 1872 was opgericht met als doel 'in goed ingerichte lokalen het gezellig verkeer te bevorderen tussen haar leden'. Zij komen in het bezit van het pand van Alexander Heyman, voorheen 'De Vergulde Ploeg' en 'De Meermin'. Aan de architecten Herman Jan van den Brink en Izak Gosschalk wordt de opdracht gegeven voor de bouw van een sociëteitsgebouw op de hoek van Kalverstraat en Dam.
Omstreeks 1910 wordt door het gemeentebestuur besloten de ruimte op Dam uit te breiden. Het Commandantshuis zal worden afgebroken en de rooilijn van de hele zuidzijde van het plein wordt zuidelijker verplaatst. Ook het gebouw van de Groote Club moest wijken.
De Groote Club gaf de architecten Theodoor Gerard Schill en D.H.Haverkamp in 1912 opdracht om tekeningen voor een mooi clubgebouw te maken. De eerste tekeningen werden afgekeurd door de Dam-Raadhuis-commissie. Er werden nieuwe gemaakt voor alleen de buitenzijde, ditmaal van de hand van Dirk Frederik Slothouwer. Deze werden goedgekeurd en in 1914 was het gebouw klaar. (De Dam-Raadhuis-commissie had de opdracht voor de ontwikkeling van nieuwe panden aan de Dam die een harmonieus tegenwicht zouden geven aan het Koninklijk Paleis en de Nieuwe Kerk). Het gebouw werd volgens de modernste inzichten ontworpen met een betonnen kelder en een daglichtkoepel in het dak voorzien van glas-in-lood. Inmiddels is het clubgebouw een rijksmonument.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het pand door de Duitsers in beslag genomen. Zij verkochten het gebouw aan verzekeringsmaatschappij De Nederlanden van 1845. Er volgde een mondelinge toezegging dat de Groote Club het gebouw na de oorlog zou kunnen terugkopen.
Na de oorlog bleek de mondelinge toezegging waardeloos en kon de Club het gebouw niet terug kopen. Hierop werd besloten het pand te huren. Een grote huurverhoging maakte het in 1975 onmogelijk om de huur voort te zetten, waarop de Groote Club een fusie aanging met De Industrieele Club, die in 1913 was opgericht en aan de Dam 25-29 haar sociëteitsgebouw heeft. Zij gaan nu door het leven als De Industrieele Groote Club.

Op 5 mei 1945 tekende de Duitse bezetter in Wageningen officieel het einde van de Tweede Wereldoorlog voor Nederland. Op 7 mei was het feest op de Dam. Duizenden mensen hadden zich verzameld om de Canadese bevrijders te verwelkomen, die op die dag verwacht werden. Muziek klonk uit draaiorgel 'Het Snotneusje' en mensen dansten in het rond. De stad was echter nog vol met gewapende Duitse militairen en milities van de Binnenlandse Strijdkrachten. Deze laatste mochten geen Duitse militairen ontwapen, volgens afspraak zou dit door de geallieerden gebeuren. Hoewel er verschillende lezingen zijn over wat er is gebeurd komt het er op neer dat een BS-er waarschijnlijk een Duitse militair die weigerde zijn wapen af te geven heeft geëxecuteerd waarna van verschillende kanten over en weer is geschoten. Hierbij vielen 32 doden en 117 gewonden.
Een herinneringsmonument is op 7 mei 2016 door burgemeester Eberhard van der Laan samen met nabestaanden onthuld tussen Nieuwendijk en Damrak. Het monument bestaat uit ruim 15.000 kleine steentjes en bevat de namen van 31 dodelijke slachtoffers. Het 32ste slachtoffer is bevestigd na de onthulling van het monument.

Meer lezen:
Brink, Herman Jan van den
De Industrieele Club
De Industrieele Groote Club
Doctrina et Amicitia
Gosschalk, Izak
Haverkamp, D.H.
Schill, Theodoor Gerard
Slothouwer, Dirk Frederik
Vaderlandsche Sociƫteit

Voor het laatst bewerkt:23-jan-2018